Herinneringen aan het Claverhuis gepresenteerd
Op de Nieuwjaarsreceptie 6 januari 17-19u in het Huis van de Buurt Jordaan & Gouden Reael, Elandsgracht 70, wordt het boekje 'Herinneringen aan het Claverhuis gepresenteerd.
Van een van de vele buurthuizen in een armoedige en kinderrijke buurt in 1952 werd het Claverhuis in een halve eeuw het laatst overgebleven buurthuis in de westelijke binnenstad. Toen centrum van katholiek jeugd- en gezinswerk, nu Huis van de Buurt, het kloppend hart waar de bewoners van de Jordaan èn Gouden Reael op aangewezen zijn voor informatie, advies en ondersteuning, buurtactiviteiten, Internet, leestafel, koffie, ontmoeting en gezelligheid.
‘Verbreiding der Waarheid’
In 1952 wordt het jeugdwerk van de rooms-katholieke parochie ‘de Krijtberg’ ondergebracht in Stichting het Claverhuis. Deze stelt zich tot doel het katholieke jeugd- en gezinswerk in de Jordaan uit te bouwen. Dit naar het voorbeeld van de Spaanse jezuïet Petrus Claver die in de 17e eeuw in Colombia Afrikaanse slaven onderwees, doopte en medische zorg verleende. Hiervoor in 1888 door de paus heilig verklaard, werd hij de patroonheilige van Colombia. Het eerste onderkomen van het Claverhuis wordt gevonden in de Elandsstraat 84. Het gebouw ‘Vereniging ter Verbreiding der Waarheid’ staat er nog altijd. Het is nu Opvangcentrum Elandsstraat voor dak- en thuisloze jongeren.
In 1957 worden in het Claverhuis de eerste beroepskrachten benoemd, een maatschappelijk werkster en vrijgestelde jeugdleiders. Vrijwilligers en beroepskrachten worden geacht godsdienstig en sociaal verantwoordelijkheid te nemen voor hun medemensen in de Jordaan.
In 1962 betrekt men het pand Oude Looierstraat 10. Op de lagere scholen krijgen de kinderen warme maaltijden, omdat ze door de armoede thuis onvoldoende voeding krijgen. Door de armoede zijn ook de buurthuizen, maar liefst 18 in de Jordaan, voor de buurtbewoners van levensbelang. Het Claverhuis bereikt een groot deel van de jeugd uit de Zuid-Jordaan. In 1967 beginnen de Jordaanbewoners iets van de welvaart te merken. Velen ontvluchten de krotten en verhuizen naar de betere wijken in de Westelijke Tuinsteden en Noord.
Olievaten worden bloembakken
In 1972 bestaat er nog steeds een intensief buurtleven, maar er verandert veel in de samenleving. Hierbij horen ook andere activiteiten. Nog altijd vormt de kern van vrijwilligers uit de beginperiode de motor achter het Claverhuis-aanbod. Naast feestavonden en filmvoorstellingen ook nog steeds Palmpaasoptochten en de heilige mis. Nieuwe beroepskrachten laten nieuwe geluiden horen. De jongeren worden actief betrokken bij wat er in de stad, de buurt, de politiek en de samenleving speelt. Stadsvernieuwing, verkiezingen, oorlog en vrede, buurtactiviteiten. Er worden olievaten geregeld, ze worden uitgedeeld aan de buurtbewoners om er bloembakken van te maken die de straten opfleuren en het toenemend autobezit van de stoep weren. In 1973 is het vanuit het Claverhuis dat de eerste vrijmarkt in Nederland wordt georganiseerd. Jordaanbewoners verkopen hun overtollige spullen waar hun huisjes te krap voor zijn geworden voor een habbekrats op straat. Een bizarre gewoonte die zich niettemin over buurt, stad en land uitbreidt.
Enig overgebleven buurthuis in de Jordaan
In 1982 zijn veel mensen van het eerste uur vertrokken. Er is veel onzekerheid over de toekomst, bezuinigingen zijn aan de orde van de dag. Het is de tijd van het no-nonsense beleid van Lubbers en de ontzuiling en leegloop van de kerken gaan door. De rooms-katholieke kerk De Zaaier wordt de Fatih Moskee en van de 18 buurthuizen in de Jordaan blijven er nog maar vijf over. Na de sluiting van De Egelantier in 1987 nog maar twee: het Jan Ligtharthuis in de Noord-Jordaan en het Claverhuis in de Zuid-Jordaan. Het maatschappelijk werk verdwijnt uit het Claverhuis en wordt overgenomen door de Blankenbergstichting die vanuit een kantoortje bij het Wijkcentrum in het Bolshuis met twee maatschappelijk werkers aan zijn opmars in de buurt begint. In 1992 is van de katholieke signatuur van het Claverhuis niets meer te merken. Het is een centrum voor alle buurtbewoners, onderdeel van Stichting Welzijn Binnenstad. Het sociaal-cultureel werk, goeddeels in de vorm van een breed scala cursussen, is in deze stichting verenigd met de kinderopvang en het speeltuinwerk. Nadat ook het Jan Ligtharthuis wegbezuinigd wordt, blijft het Claverhuis nog als enige buurthuis in de Jordaan over.
Fusies in welzijnsland
De eerste jaren van het nieuwe millennium zijn in welzijnsland de fusies niet van de lucht. Ze vinden plaats onder druk van de overheid, om aan de steeds hogere eisen van de subsidieverstrekker te kunnen voldoen, dan wel om opdrachten bij aanbestedingen in de wacht te kunnen slepen. In 2002 fuseren de Stichtingen Welzijn Binnenstad en Westerpark tot de nieuwe Stichting IJsterk. Het Claverhuis viert zijn 50-jarig jubileum en verhuist van de Oude Looiersstraat naar de Elandsgracht 70. De buurt betreurt het verlies van de grote (feest)zaal met podium. Maar in het nieuwe pand is een zaal vol computers voor de buurt, zalen voor cursussen, een spelotheek en een peuterspeelzaal. In 2003 wordt het buurthuis Straat&Dijk in de Haarlemmerstraat verbouwd tot het eerste Huis van de Buurt in stadsdeel Centrum. IJsterk, Wijkcentrum en Blankenbergstichting werken hier samen. In 2004 moeten de wijkcentra Jordaan en Gouden Reael fuseren tot Wijkcentrum Jordaan & Gouden Reael, met behoud van zijn twee vestigingen: Laurierhof in de Jordaan en Straat&Dijk in de Gouden Reael. In 2009 gaat IJsterk aan de fusies failliet. In afgeslankte vorm vindt in 2010 een doorstart plaats. De Blankenbergstichting fuseert met de Stichting Raster uit West tot de nieuwe stichting Centram. Het Claverhuis wordt verbouwd en het Huis van de Buurt Jordaan & Gouden Reael opent op 1 juli 2011 zijn deuren. De Laurierhof wordt ontruimd en Buurthuis Straat & Dijk wordt verbouwd tot kantoor van Centram.
Huis van de Buurt Jordaan & Gouden Reael, Elandsgracht 70, 1016 TX, Amsterdam. Tel 7192371.
