Herinnering aan de dichter Frans Babylon
Voor wie men nu
een straat en een standbeeld wil
maar die men toen hij nog leefde
ziek aan de deur liet staan
en die nog geen dubbeltje kreeg
omdat dat niet verantwoord was
met zijn drankprobleem.
(uit het hoorspel De Gekke Onderwijzer van Meurs A.M.)
Op 21 augustus 1968 liep de dichter Frans Babylon bij Bloemendaal de zee in met de bedoeling niet meer terug te keren. Op 21 augustus 2011 wordt hij in Eindhoven vanaf 14.30uur herdacht in Café De Gouden Bal, Hoogstraat 112. Hierbij de herinneringen van Meurs A.M. aan Frans Babylon, zoals voorgedragen op 12 februari 2006 in Galerie Le Garage te Eindhoven bij de presentatie van het boek Spelen.
De bekende geluiden van de zee: wind, aan en af rollende golven, meeuwen.
GEKKE ONDERWIJZER: (lopend, citerend)
En die uiteindelijk
de zee in is gelopen
en is blijven lopen
zolang hij kon
die niet meer terug wou
en pas weer op het strand kwam
toen hij daar niks meer aan kon doen
omdat hij een speelpop was geworden
van de golven
zoals alle levenloze dingen die daar aanspoelen
(zee dichterbij, op normale toon)
Er in lopen
en blijven lopen
het water komt hoger
het reikt tot je lippen
je neus
je kantelt je hoofd achterover
beter is het je hoofd naar voren te buigen
je te concentreren op je voeten
die moeten op de bodem blijven
blijven lopen
niet drijven
maak jezelf zwaar
leid jezelf af
even die ademhaling vergeten
even die druk weerstaan
als je jezelf een minuut kunt afleiden
is het voorbij
hoeft het niet meer
blijven lopen lopen
(zee)
(citerend)
voor wie men nu
een straat en een standbeeld wil
maar die men toen hij nog leefde
ziek aan de deur liet staan
en die nog geen dubbeltje kreeg
omdat dat niet verantwoord was
met zijn drankprobleem.
(zee)
(normale toon)
Bij bewustzijn zijn
terwijl alles om je heen stilstaat
is erger dan zelf dood zijn.
(zee luid, schreeuwt er bovenuit)
Je wilt niet dat iemand naar je kijkt
als je dood bent
zo verlegen ben je
je zou het liefst spoorloos verdwijnen
jezelf in de lucht laten vliegen
je door een haai op laten eten
(hij kalm, rustige zee)
maar er blijft de angst
dat men herkenbare stukken terugvindt.
(zee)
(stilte)
(uit De Gekke Onderwijzer, pag. 122,123)
(…)
De dichter Frans Babylon was voor mij in Eindhoven vooral de vriend van een vriend en daarnaast de broer van de vrouw die een kamer huurde in hetzelfde huis in de Prins Hendrikstraat als ik.
Ik weet niet veel van Frans en de verhalen die ik ooit gehoord heb komen via de (wederzijdse) vriend. Frans woonde midden zestiger jaren in Amsterdam en kwam zo en dan voor een week of tien dagen naar Eindhoven terug om bij te tanken, letterlijk, en dat deed hij vaak samen met de wederzijdse vriend. Ik had altijd de indruk dat de vriend het na een dag of vier/vijf opgaf, niet omdat hij genoeg had van de drank maar omdat Frans nog doorging als het allang niet meer leuk was. Het verhaal ging dat Frans zich al die tijd waste noch verschoonde maar wel elke dag een schoon t-shirt over het oude aan deed. En dat zo’n dag of tien wist vol te houden. Hij kwam mager als hij was Eindhoven binnen en vertrok weer stinkend en dik als een beer van al die over elkaar aangetrokken t-shirts.
Ik ben er wel eens bij geweest, bij zo’n dag de kroegen langs met Frans, de wederzijdse vriend en nog iemand waarvan ik me de naam niet meer kan herinneren. Ik was verreweg de jongste, net twintig, Frans twintig jaar ouder dan ik en dertien jaar ouder dan onze vriend. We werden natuurlijk allemaal dronken en ik werd er ook sentimenteel bij en die ouderen hadden er met hun dronken kop plezier in dit jongetje te pesten en te dreigen hem van het balkon te gooien, zodat het jongetje, teleurgesteld in de dronkemansvriendschap, begon te huilen.
Dat zijn een paar van de vele anekdotes. Ook wist ik dat hij, net als zijn vriend in Amsterdam, Gerard den Brabander, erin slaagde zijn drankschuld met een gedicht, soms op een bierviltje, te betalen. Zoiets moet het ideaal zijn van elke jonge dichter. Ik kende Frans dus vooral door de ogen en de verhalen van de vriend. Maar daardoor wist ik ook dat Frans als dichter en als promotor van de dichtkunst, en zelfs van de beeldende kunst, zeer serieus moest worden genomen. Er waren al bundels met gedichten en artikelen van hem in omloop vanaf het begin van de vijftiger jaren.
Ook de manier waarop de vriend de zelfgekozen dood van Frans Babylon beschreef, heeft blijkbaar zo’n indruk op me gemaakt dat ik deze dood meer dan twintig jaar later heb vastgelegd in het hoorspel De Gekke Onderwijzer.
Het toeval wil dat, wanneer ikzelf allang in Amsterdam woon en Frans al zeker vijftien jaar dood is, ik in een tweedehands boekwinkel in de buurt, een stuk of acht bundels vind van Frans Babylon. Ze komen uit de nalatenschap van de bekende letterkundige Garmt Stuiveling. Ik kom kort daarop, bij de opening van een tentoonstelling van de hierboven genoemde vriend, iemand tegen die zeer enthousiast vertelt over het werk van Frans Babylon maar zegt zijn werk nergens meer te kunnen vinden. Ik had dat werk dus kort daarvoor wel gevonden en ik beloof, nog steeds sentimenteel, dat hij het mag hebben voor dezelfde prijs als ik het heb gekocht. Niet meteen, want in het begin was ik wel trots op mijn goede daad, maar later heb ik daar veel spijt van gehad.
Voor wie niet in toeval maar in gerechtigheid gelooft, kan ik nog zeggen dat ik van dezelfde vriend waarover ik het hierboven in verband met Frans Babylon steeds heb – ja, misschien moet ik maar toegeven dat ik er maar een heb – een jaar geleden een stuk of zeven bundels van Frans Babylon heb gekregen. Hij had ze gevonden in de nalatenschap van een buurman, wiens kinderen geen belangstelling hadden voor de boeken.
Frans Babylon loopt dus in het hoorspel De Gekke Onderwijzer opnieuw de zee in.
----------------
